एक शताब्दीअघि मार्क्सले भन्नुभएको थियो, ‘पुँजीवादको विकास जति–जति बढ्छ, त्यसका आन्तरिक विरोधाभास पनि त्यति नै चुलिँदै जान्छन् ।’ आजको युरोप मार्क्सको त्यही विश्लेषणको जीवन्त प्रमाण हो । औद्योगिक क्रान्तिको उद्गम भनेर चिनिएको युरोप आधुनिक पुँजीवादको प्रयोगशाला